Towarzystow Przyjaciół Centralnego Muzeum Morskiego

Stilo

Dane kontaktowe

LM Stilo, 84 - 211 Sasino

58 676 33 06

Dane techniczne

Rok budowy 1904 - 1906
Wysokość wzgórza 41 m n.p.m.
Wysokość światła n.p.m. 75 m
Wysokość latarni do światła 34 m
Zasięg światła latarni do 23.5 mil morskich
Charakterystyka światła pełny cykl 12 s
Malowanie latarni poziome pasy od dołu: czarny, biały i czerwony                                                   oraz czarna galeryjka na białym tle
 
Położenie latarni
obecnie 970 m od linii brzegowej (wg Google)
 

Historia latarni

W związku z brakiem nowoczesnego oznakowania nawigacyjnego pomiędzy Rozewiem na wschodzie i Czołpinem na zachodzie dla bezpieczeństwa żeglugi, z początkiem XX wieku rząd pruski podjął decyzję budowy latarni morskiej i ostrzegawczego urządzenia dźwiękowego. Pod lokalizację latarni wybrano wydmę o wysokości 45 m, położoną na północ od Chat w Stilo koło Nowego Sasina (Stilokathen bei Neu – Sasin).

Projekt latarni został opracowany na początku XX wieku, a jego głównym projektantem i później konstruktorem był Walter Körte (1855-1914), uznany pruski specjalista budowlany z Berlina. Budowę latarni rozpoczęto wiosną w 1904 r. i po dwóch latach oddano do eksploatacji. Dostępne autorowi źródła podają, że żeliwne płyty wykonała i wieżę wzniosła firma „Nordische Elektrizitäts und Stahlwerke A.G. z Schellmühl bei Danzing” (obecnie dzielnica Młyniska, pomiędzy Gdańskiem a Nowym Portem). Ośmiu ślusarzy i kilku pomocników pracowało prawie rok przy budowie wieży. Ogólny koszt budowy latarni wyniósł 81 800 marek, w tym 10 000 marek kosztowała aparatura optyczna.

Wzniesiono ponad trzydziestometrową, stopniowo zwężającą się ku górze wieżę, składającą się z płyt 95 cm wysokości. Szerokość wieży u podstawy wynosi 7,3 m a pod laterną 3,9 m. Powyżej dziesiątej kondygnacji ustawiono laternę mieszczącą w sobie aparaturę optyczno-świetlną. Wieżę posadowiono na okrągłym fundamencie o średnicy 9,6 m, grubości 1 m, zagłębionym 1,5 m poniżej powierzchni gruntu. Taki stan obiektu wraz z charakterystycznym malowaniem w trzy poziome pasy, począwszy od góry: czerwony, biały i czarny, przetrwał niezmieniony do dnia dzisiejszego.

W laternie wykonanej przez firmę „Julius Pintsch” z Berlina, na stole obrotowym umieszczono łukową lampę prądu stałego, zaprojektowaną przez Paula Mullera z Berlina i optykę o średnicy 1150 mm, składającą się z soczewki i pryzmatów wykonanych przez Wilhelma Weule z Goslar.

Zestaw taki przetrwał ponad 20 lat. Lampę łukową zastąpiono żarówką elektryczną o mocy 2000W w 1926 r. W tym czasie zainstalowano również rezerwowe światło zasilane gazem. Latarnia została ostrzelana przez niezidentyfikowany samolot pod koniec wojny. Pociski uszkodziły kilka szyb laterny. Po skompletowaniu niezbędnego wyposażenia maszynowni ponowne uruchomienie światła nastąpiło w kwietniu 1946 r.

Modernizacja latarń przeprowadzona przez Urząd Morski w Gdyni w okresie powojennym objęła też Stilo. Żarówkę o mocy (2500W) zainstalowano w połowie lat 50-ch. Kolejną modernizację przeprowadzono w 1975 r. Zainstalowano stół obrotowy firmy AGA. Zasięg latarni wynosił do 23,5Mm. Wprowadzono uruchamianie świateł przez fotokomórkę, co zwolniło latarnika z bezpośredniego wykonywania tej czynności. Na kolejne zmiany czekano do 2000 r. Tym razem nie objęły one urządzeń optyczno-świetlnych, a miały wpływ na jej wygląd zewnętrzny. W związku z szeroko rozwijającą się telefonią komórkową, wieżę „upiększono” antenami.

Administratorem latarni Stilo jest Urząd Morski w Gdyni. Latarnię udostępniono do zwiedzania dla ruchu turystycznego przez Biuro Hydrograficzne Rzeczypospolitej Polskiej w Gdyni od 1 czerwca 1992 r.

Na drzwiach wyjściowych na taras na 10 kondygnacji, znajdowała się tabliczka z napisem „Julius Pintsch Berlin 1906” upamiętniająca datę zakończenia prac i oddania latarni do eksploatacji. Jubileusz 100-lecia służby dla bezpieczeństwa żeglugi przypadał w 2006 r.

Miarą zainteresowania latarnią morską Stilo są liczne rzesze turystów odwiedzające ją w okresie letnim. Świadczy to o ogromnej potrzebie udostępniania obiektów dziedzictwa morskiego do zwiedzania.

Towarzystwo Przyjaciół Centralnego Muzeum Morskiego zaprasza od lat, do latarń morskich udostępnionych do zwiedzania w Stilo, Rozewiu, Helu i Krynicy Morskiej

Latarnicy

Lp. Nazwisko i imię Okres pracy
1 P. Prüztt Ostatni latarnik niemiecki do 1945 r.
2 Wojciech Jagusiak, kapral Wachty w latarni 1945-1948, żołnierz WOP-u
3 Liss Jan 15.06.1945 r. - 31.07.1974 r.
4 Reszke Antoni 20.02.1948 r. - 01.12.1954 r.
5 Sałustowicz Roman 15.05.1945 r. - 31.10.1949 r.
6 Łozicki Stefan 23.02.1948 r. - 31.12.1980 r.
7 Szataj Jan 01.09.1949 r. - 28.02.1957 r.
8 Krzyżanowski Adam 22.03.1957 r. - 12.09.1964 r.
9 Godula Longin 20.05.1961 r. - 31.08.1998 r.
10 Liss Henryk, syn Jana 01.08.1974 r. - 31.08.1979 r.
11 Kulling Jerzy 05.11.1971 r. - 27.05.1979 r.
12 Sankowski Jan 01.09.1979 r. - 31.06.1984 r.
13 Zielonko Andrzej 06.01.1981 r. - 08.01.1990 r.
14 Orzechowski Jan 01.07.1984 r. - 31.01.1992 r.
15 Łozicki Romuald, syn Stefana 02.07.1979 r. - 20.01.2012 r.
16 Łozicka Weronika, żona Romualda 25.07.1990 r. - nadal
17 Godula Dariusz, syn Longina 01.09.1998 r. - nadal
18 Łozicki Damian, syn Romualda 01.06.2012 r. - nadal

Ponadto w latarni pracowali

19/ Pan Retmańczyk (pracownik Zarządu Portu Gdynia) - koniec lat 40-tych;

20/ Pan Edward Kubiak (pracownik radiolatarni w Łebie) - dojeżdżał rowerem do Stilo na zastępstwa.

Najważniejsze daty w ponad 100-letniej historii latarni

1904 rozpoczęcie budowy wieży;
1905 wybudowanie zaplecza socjalnego i technicznego (budynek mieszkalny, maszynownia, magazyn) u podnóża wydmy, przy obecnej ul. Latarników;
1906 zakończenie budowy wieży, wyposażenie laterny w urządzenie optyczno-świetlne (soczewka i lampa łukowa);
1926 zmodernizowanie maszynowni i urządzenia świetlnego; rozpoczęcie używania żarówek i gazowego światła rezerwowego;
1937 budowa nowej maszynowni na wzgórzu obok latarni;
1945 ostrzelanie latarni przez niezidentyfikowany samolot pod koniec wojny (uszkodzono soczewkę i szyby laterny);
1946-kwiecień ponowne zaświecenie światła latarni;
1950 rozebranie „buczka” zbudowanego przy plaży w 1906 i przeniesienie wieży do Jastarni w celu budowy latarni;
1950 wybudowanie ceglanej wieży dla „buczka” przy plaży;
1955 przejście na żarówki o mocy 2500W;
1975 wymiana stołu obrotowego wraz z elementami optycznymi; przeniesienie soczewki do Muzeum Latarnictwa w Rozewiu;
1975 zainstalowanie aparatury świetlnej firmy AGA ze Szwecji; zainstalowanie fotokomórki;
1992-06-01 udostępnienie latarni do zwiedzania przez Biuro Hydrograficzne Rzeczypospolitej Polskiej w Gdyni;
2000 „upiększenie” latarni antenami telefonii komórkowej;
2004-2005 remont budynku maszynowni;
2006 malowanie wieży;
2006-07-29

umieszczenie przy wejściu do wieży pamiątkowej plakietki, upamiętniającej "służbę dla bezpieczeństwa żeglugi", w trakcie uroczystości 100-lecia latarni;

 

Galeria zdjęć

Stilo 2009Stilo 2006 - w rusztowaniu30.03.2014 12:53. Latarnia Stilo30.03.2014 r. Na pierwszej kondygnacji latarni StiloTablica Romka Łozickiego (sierpień 2014)30.03.2014 , godz. 13.25 Panorama z latarni Stilo w kierunku północno zachodnim.

Konto TPNMM:
Bank PKO BP, nr 69 1020 1811 0000 0202 0102 4231
KRS: 0000039731 NIP: 583-20-86-836REGON: 001054630